ترجمه، بی‌آنکه به مفهوم خیانت شود

واژهٔ «عدالت» در فارسی از عربی آمده و کنار «داد» نشسته است که پیشینه‌ای کهن‌تر دارد. در عربی «عدل» و «عدالة» هر یک بار خود را دارند، در ژاپنی «سِیگی» واژه‌ای است که در دوران مدرن برای برگرداندن مفهومی اروپایی جا افتاد، و در انگلیسی «جاستیس» هم به فضیلت اشاره دارد و هم به دادگستری. وقتی متنی دربارهٔ عدالت از یکی از این زبان‌ها به دیگری می‌رود، مترجم کدام را برمی‌گزیند و چه چیزی را پشت سر می‌گذارد؟

این کارگاه دربارهٔ همین انتخاب‌هاست. هدف آن آموزش «ترجمهٔ درست» نیست، بلکه تمرین شیوه‌ای از کار است که در آن تصمیم‌های مترجم دیده شوند، ثبت شوند و برای خوانندهٔ بعدی بمانند. در پایان، شرکت‌کنندگان مدخل‌هایی واژه‌نامه‌ای خواهند داشت که مفهومی را در چند زبان، همراه با شکاف‌ها و ناهمخوانی‌هایش، نشان می‌دهد.

برای چه کسانی

مترجمان، ویراستاران، پژوهشگران و دانشجویانی که میان دو زبان یا بیشتر کار می‌کنند. دانستن فارسی، عربی، ژاپنی یا انگلیسی کافی است؛ لازم نیست همهٔ این زبان‌ها را بدانید. گنجایش کارگاه سی نفر است و کار در گروه‌های کوچک انجام می‌شود.

برنامه

پیش از کارگاه بخوانید

حاصل کارگاه

مدخل‌هایی که در کارگاه ساخته می‌شوند، با نام نویسندگانشان، در واژه‌نامهٔ این همایش منتشر می‌شوند و کنار سخنرانی‌هایی قرار می‌گیرند که این مفهوم‌ها در آن‌ها به کار رفته است. شرکت‌کنندگان می‌توانند پس از همایش هم آن‌ها را ویرایش و تکمیل کنند.

منابع

Cassin, Barbara, ed. 2014. Dictionary of Untranslatables: A Philosophical Lexicon. Princeton: Princeton University Press.

Venuti, Lawrence. 1995. The Translator’s Invisibility: A History of Translation. London: Routledge.

Yanabu, Akira. 1982. Hon’yakugo seiritsu jijō [How Translation Words Came to Be]. Tokyo: Iwanami Shoten.