گزارش تحولات لرالینک: ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶
مدیریت نصب از نو و آماده برای طرحهای آزمایشی، صفحههایی سریعتر، و انتشاری که منتظر هیچ چیز نمیماند
تاریخ انتشار: ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶. این گزارش کارهایی را که از ۱۸ تا ۲۰ نوامبر منتشر شد شرح میدهد. بخش مدیریت نصب، جایی که هر نصب راهاندازی و اداره میشود، از نو ساخته شده است تا سازمانی که به طرح آزمایشی میپیوندد بتواند نصب خودش را بیکمک ما راه بیندازد و اداره کند. صفحهها سریعتر باز میشوند، روی گوشی و برای خوانندهای که بازمیگردد، و نخستین خواننده در هر جای جهان اکنون صفحهای آماده دریافت میکند. مفهومها و افراد فقط وقتی به متنی پیوند میخورند که آن متن واقعاً نامشان را آورده باشد. انتشار دیگر منتظر هیچ کار ماشینی نمیماند، و عنوان و فرادادهای که ماشین به زبانهای دیگر میسازد اکنون برای تأیید به ویراستار سپرده میشود.
مدیریت نصب، از نو و آماده برای طرحهای آزمایشی
مدیریت نصب (Tenant Admin) جایی است که مالک و مدیران هر نصب برند، زبانها، افراد، ایمیل و انتشار آن را تنظیم میکنند. همهٔ صفحههای آن را با یک هدف از نو طراحی کردیم: کسی که هرگز لرالینک را ندیده است باید بتواند نصبی را خودش، با گوشی یا رایانه، راهاندازی کند.
برند شما در همهٔ صفحهها. مدیریت نصب اکنون رنگ شاخص، قلم عنوانها و حالت رنگی خود نصب را به کار میگیرد. زبان آن برای همهٔ گردانندگان انگلیسی است، به هر زبانی که سایت خوانده شود، و روی گوشی به همان کمالِ رایانه کار میکند؛ منوی آن از نوار بالای صفحه باز میشود.
نقطهٔ شروع. نخستین صفحه اکنون «نمای کلی» است، با فهرستی برای راهاندازی: برند، زبانها، فرستندهٔ ایمیل، نخستین عضو، نخستین پروژه، دیوار، بیانیهٔ حریم خصوصی و نشانی اختصاصی. هر مورد نشان میدهد انجام شده است یا نه، و همان صفحهای را باز میکند که کار در آن انجام میشود.
هر چیز یک جا، و فقط یک بار. صفحهها در شش بخش دستهبندی شدهاند: نمای کلی، سایت، دانش، افراد، انتشار و نصب. هر صفحه در یک سطر میگوید برای چیست. هر صفحه و هر زبانه نشانی خودش را دارد، پس تازهسازی صفحه، دکمهٔ بازگشت و پیوندی که برای کسی فرستادهاید همه به همان جا برمیگردند. هر نصب فقط آنچه را میبیند که در طرحش گنجانده شده است، و این قاعده روی کارگزار هم برقرار است، نه فقط روی صفحه.
کار روزانه به استودیو میرود. کارهای هر روز اکنون در استودیو است، همان جا که قطعهها نوشته میشوند. پروژهها آنجا با دکمهٔ «پروژهٔ تازه» و راهاندازی گامبهگام ساخته میشوند، و سیاستها، وضعیت، رونوشتگیری و بایگانیشان هم همان جا اداره میشود. ساخت پروژه اکنون دسترسی جداگانهای است که مالک میتواند از راه یک نقش به هر کسی بدهد. حذف همیشگی همچنان با مالک و مدیران است، و فقط برای پروژهای که هنوز پیشنویسی خالی است. مالک و مدیران قطعهها را هم در استودیو گروهی اداره میکنند: خارج کردن از انتشار، بایگانی، حذف با تأیید نوشتاری، و حذفهای زمانبندیشده. سطح خواندن در استودیو اکنون تاریخچهٔ نسخهها دارد و هر نسخهٔ پیشین را میتوان بازگرداند.
یادداشتهای خوانندگان، با نظارتی سنجیده. یادداشتهایی که خوانندگان در حاشیهٔ متن میگذارند اکنون در بخش «یادداشتهای خوانندگان» (Reader notes) اداره میشوند. ناظران میتوانند چندین یادداشت را با هم برگزینند و پنهان، حذف یا بازگردانی کنند. یادداشت حذفشده بهطور خصوصی نگه داشته میشود تا خطا جبرانپذیر باشد. حذف همیشگی تأیید نوشتاری میخواهد و در گزارش ممیزی نصب ثبت میشود. همهٔ یادداشتها را میتوان بهصورت سیاسوی یا جیسان بارگیری کرد. وقتی نویسندهای یادداشت خودش را پس بگیرد، متن آن پاک میشود.
تنظیماتی روشنتر. تنظیمات هوش مصنوعی برای هر سرویس یک زبانه دارد: ترجمه، تصویر و فرادادهٔ جستوجو، که هر کدام جداگانه ذخیره میشود، همراه با نمایی کلی از اینکه هوش مصنوعی در این نصب چگونه به کار میرود. کتابخانه و پروفایلهای عمومی فهرستهایی جستوجوپذیرند که با هزاران مدخل هم سریع میمانند. هر جا تنظیمی بهدلیل طرح نصب قفل است، صفحه میگوید چه کسی میتواند آن را بگشاید.
با این نسخه، لرالینک برای نخستین نصبهای آزمایشی آماده است. پیش از انتشار، تکتک ۵۲ صفحه و زبانهٔ مدیریت نصب در اندازهٔ گوشی و رایانه، در حالت روشن و تیره، روی یک نصب فقط انگلیسی و یک نصب انگلیسیـهلندی آزموده شد که هر دو به شکل سازمانهایی ساخته شده بودند که در طرح آزمایشی انتظارشان را داریم. سازمانهایی که به طرح آزمایشی علاقه دارند میتوانند به hello@lera.link نامه بنویسند.
صفحههایی که سریعتر باز میشوند
بیشترِ کارهای عمومیِ این نسخه به سرعت مربوط است، و آن را همانگونه سنجیدهایم که موتورهای جستوجو میسنجند: گوشیای میانرده با اینترنتی کُند.
صفحهای آماده در هر مرکز داده. لرالینک از مرکزهای دادهٔ کلادفلر در سراسر جهان به خوانندگان میرسد. تا امروز، نخستین خوانندهای که از راه مرکز دادهای به صفحهای میرسید که آن مرکز هنوز نشانش نداده بود، باید صبر میکرد تا صفحه ساخته شود، و این ممکن بود یک تا نه ثانیه طول بکشد. اکنون هر صفحهٔ عمومی در انباری مشترک درون اتحادیهٔ اروپا هم نگه داشته میشود و نخستین خواننده در هر جا آن را از همان جا میگیرد. در سنجشی از آمستردام، اندکی پس از یک انتشار، به این نخستین درخواستها در ۶۶ تا ۱۲۶ میلیثانیه پاسخ داده شد. فقط صفحههایی که برای همه باز است آنجا نگه داشته میشود؛ صفحههای محدود و شخصی هرگز.
صفحهها هنگام انتشار آماده میشوند. چند ثانیه پس از آنکه قطعهای را منتشر یا از انتشار خارج میکنید، صفحههای آن، صفحهٔ اصلی و دیوار پیشاپیش ساخته میشوند تا نخستین خواننده منتظر نماند. انتشار یک قطعه هم دیگر همهٔ صفحههای دیگر سایت را از نو نمیسازد؛ فقط صفحههایی تازه میشوند که آن قطعه را نشان میدهند.
کار کمتر هنگام باز شدن صفحه. وقتی صفحهای ظاهر میشود، مرورگر خواننده آن را در دست میگیرد تا دکمهها و منوها پاسخ دهند. روی گوشی، این کار مرورگر را مدتها مشغول نگه میداشت و در این فاصله ممکن بود لمسی بیپاسخ بماند. کارهای تکراریِ پشت آن را برداشتیم. در آزمون انتشارمان روی صفحهٔ اصلی در گوشی، زمانی که صفحه نمیتوانست پاسخ دهد از ۸۴۲ میلیثانیه به ۱۳ رسید. موتورهای جستوجو کمتر از ۲۰۰ میلیثانیه را خوب میدانند.
برنامهای کوچکتر پشت هر درخواست. برنامهای که به هر درخواست پاسخ میدهد اکنون کمتر از نیمی از اندازهٔ پیشین را دارد، و بخشهایی که فقط گاهبهگاه به کار میآیند، مانند نمودارهای چاپی و ورود با کلید عبور، فقط هنگام نیاز بار میشوند. میانهٔ زمان نخستین پاسخ در sajadsepehri.com از ۳۲۰ به ۱۸۹ میلیثانیه رسید.
خوانندهٔ بازگشته صفحهٔ آماده را میگیرد. خوانندهای که به سایتی بازمیگردد هم اکنون همان نسخهٔ آماده را میگیرد، نه صفحهای که از نو برایش ساخته شود.
صفحههای سبکتر. خوانندهٔ سایتی فارسی که رابطش را انگلیسی برگزیده است دیگر کل واژگان رابط فارسی را بارگیری نمیکند؛ در نخستین بازدید حدود ۳۰۰ کیلوبایت کمتر. نخستین تصویر دیوار نیز همراه با خودِ صفحه ظاهر میشود.
صفحههایی که ثابت میمانند. در هاب، چند بخش از برخی صفحهها، مانند فهرست افراد، منطقهٔ زمانی رویدادها و دکمهٔ معرفی، تازه پس از ظاهر شدن صفحه کامل میشدند و صفحه اندکی جابهجا میشد. این بخشها اکنون از نخستین لحظه جزئی از صفحهاند.
پیوندهای دانشی که میتوان به آنها اعتماد کرد
لرالینک مفهومها و افرادی را که متنی منتشرشده از آنها سخن میگوید تشخیص میدهد و به آن متن پیوند میدهد. در هاب دیدیم ابوریحان بیرونی، دانشمند ایرانی سدههای چهارم و پنجم هجری، در شمار چهرههای مرتبطِ متنهایی آمده است که هرگز نامی از او نبردهاند، از جمله اسناد حریم خصوصی و پردازش داده.
علت، یک نام کوتاه بود. ویکیداده، پایگاه دانش آزادی که لرالینک از آن بهره میگیرد، «بیرونی» را یکی از نامهای او ثبت کرده است، و همین واژه در فارسی به معنای «خارجی» هم هست، چنانکه در «سرویسهای هوش مصنوعی بیرونی». هر متنی که این واژهٔ معمولی را به کار برده بود به او پیوند خورده بود.
اکنون نامهای کوتاه همانگونه به کار میروند که در نوشتهای دقیق. نام کوتاه یکواژهای فقط در متنی به حساب میآید که نام کامل آن فرد یا مفهوم را هم آورده باشد، و فقط در زبانی که به آن تعلق دارد. جایی که نام خانوادگی بهتنهایی نام است، مانند «بوردیو»، ویراستار میتواند این را در تنظیمات همان هویت مشخص کند. این تصمیم هرگز به ماشین سپرده نمیشود. نامهای کوتاهی که خودکار پیشنهاد میشوند نیز پیش از نگهداشتن سنجیده میشوند.
پس از آنکه کل هاب دوباره خوانده شد، ابوریحان بیرونی فقط روی یک متن ماند؛ پیشتر روی ۱۸ متن آمده بود.
انتشاری که منتظر هیچ چیز نمیماند
انتشار بیدرنگ است. انتشار دیگر منتظر ترجمه، فرادادهٔ جستوجو یا نمایهسازی نمیماند. قطعه به محض انتشار در دسترس است و آن کارها در پسزمینه ادامه مییابند.
کار ماشینی فقط در زبانهای عمومی شما. پس از انتشار، لرالینک عنوان، زیرعنوان، کلیدواژهها و فرادادهٔ جستوجوی قطعه را به دیگر زبانهای عمومی نصب آماده میکند. زبانهایی که برگزیده شدهاند اما عمومی نیستند دیگر هیچ کار خودکاری دریافت نمیکنند. متن اصلی قطعه هرگز به دست ماشین ترجمه نمیشود، مگر آنکه ویراستاری آن را بخواهد.
تصمیم با ویراستار است. این عنوانها و توضیحهای ماشینی اکنون با نشان «هنوز بررسینشده» به خوانندگان نشان داده میشوند. تا آن هنگام، ویراستار هر یک را در تنظیمات قطعه، بخش زبانها، تأیید، اصلاح یا رد میکند. آنچه ویراستار تأیید یا اصلاح کند متن خودِ قطعه میشود.
درونریزیای که میتوان از سر گرفت. اگر در میانهٔ درونریزی بخواهید صفحه را ترک کنید، صفحه هشدار میدهد. اگر به آن بازگردید، نشان میدهد چه کارهایی انجام شده است و پیشنهاد میکند قطعه را باز کنید، دوباره منتشرش کنید یا درونریزی را لغو کنید. لغو، اگر قطعه هرگز منتشر نشده باشد، هر آنچه را درونریزی نوشته است پاک میکند.
محتوای محدود
قطعه یا پروژهٔ محدود فقط برای افراد و نقشهایی خواندنی است که نام میبرد، و هیچ مدلی هرگز آن را نمیخواند. در این نسخه این حفاظت را به بخشهای بیشتری از سکو گسترش دادیم، از جمله رویدادها، پروندههای نشر، آمار و سرویسهای هوش مصنوعی. پروندههای نشرِ پروژهٔ محدود اکنون در دسترس مالک و مدیران نصب است.
موتورهای جستوجو
نقشهٔ هر سایت، یعنی فهرست صفحههایی که موتور جستوجو میخواند، اکنون بر پایهٔ نوع محتوا بخشبندی شده است تا هر قدر سایت بزرگتر شود، ساختنش همچنان سریع بماند. نشانیهای پیشین همچنان کار میکنند.
گامهای بعدی
کار سرعت در این نسخه شالودهٔ مسیر بعدی ما هم هست: لرالینک بهصورت یک اپ. میکوشیم هر نصب را به وباپ پیشرونده (PWA) تبدیل کنیم تا خوانندگان و نویسندگان بتوانند آن را از خود مرورگر روی گوشی یا رایانه نصب کنند و مانند هر اپ دیگری از صفحهٔ اصلی دستگاه باز کنند، بیآنکه فروشگاه اپی در میان باشد. جزئیات آن را در گزارشی دیگر شرح خواهیم داد.
دو کار ادامه دارد. وقتی سایتی مدتی بازدید نشده باشد، نخستین پاسخ هنوز ممکن است بیش از نیم ثانیه طول بکشد؛ گام بعدی تقسیم برنامه به دو بخش است تا بخشی که به بیشتر درخواستها پاسخ میدهد کوچک بماند. روی گوشی، صفحهٔ اصلی هنوز کُندترین صفحه در نمایش محتوای اصلیاش است و در صدر فهرست کارهای ما میماند.