رونمایی و کتاب‌خوانی: «زبان‌های بسیار، یک مشترکات»

«زبان‌های بسیار، یک مشترکات» گزیده‌ای است از شعر و جستار نویسندگانی که به زبان‌هایی می‌نویسند که بازار جهانی نشر کمتر به آن‌ها گوش می‌دهد. ویراستاران کتاب، گلنار تبریزی و آیساتو دیالو، آن را بر یک اصل ساده بنا کرده‌اند: هر متن به زبان خودش اصل است و ترجمه‌ها، از جمله ترجمهٔ انگلیسی، کنارش می‌ایستند، نه به جایش. ترتیب کتاب نیز از همین اصل پیروی می‌کند؛ در هر صفحه‌آرایی، متن اصلی پیش از ترجمه می‌آید.

انگوگی وا تیونگو در ۱۹۸۶ نوشت که زبان استعمارگر نه‌تنها زبان آموزش و دولت را تسخیر کرد، بلکه تصویری را که کودک از جهان و از خودش داشت نیز دگرگون کرد. ادوار گلیسان از «حق تیرگی» سخن می‌گفت: حق هر فرهنگ به اینکه کاملاً شفاف و ترجمه‌پذیر نباشد. این کتاب می‌کوشد میان این دو بایستد. هم به ترجمه نیاز دارد تا خوانده شود، و هم نمی‌خواهد ترجمه جای اصل را بگیرد.

کتاب در چهار بخش آمده است: شعرهای فارسی گلنار تبریزی دربارهٔ نام و غربت، جستارهای آیساتو دیالو دربارهٔ نشر به ولوف در داکار، متن‌هایی از کامیلا آنتیلف به ماپوچه دربارهٔ زمین و حافظه، و ترجمه‌ها و یادداشت‌های فرید احمدزی از شاعران دری‌زبانی که پس از ۲۰۲۱ در تبعید می‌نویسند. نسخهٔ چاپی کتاب کوچک است. نسخهٔ دیجیتال آن به‌صورت باز منتشر می‌شود و هر متن در آن نشانی پایداری دارد که در همهٔ زبان‌ها یکی است.

برنامهٔ رونمایی

پاره‌ای از کتاب

از شعر «در»، سرودهٔ گلنار تبریزی:

نامِ مرا به زبانِ تو نوشتند

و من در آن نام غریبه ماندم.

اکنون هر واژه خانه‌ای دارد

که درش به چند زبان باز می‌شود؛

بیا، از هر دری که خواستی درآ.

پرسش‌های بحث

منابع

Ngũgĩ wa Thiong'o. 1986. Decolonising the Mind: The Politics of Language in African Literature. London: James Currey.

Glissant, Édouard. 1997. Poetics of Relation. Translated by Betsy Wing. Ann Arbor: University of Michigan Press.