کارگاه: ساختن یک قطعهٔ دانش در چند زبان
از یک مفهوم تا یک شیء دانشی با شناسه، منشأ و صورتهای چندزبانه
این رویداد بخشی از نمایش امکانات لرالینک برای برگزاری رویدادهای دانشی است. محتوای آن با دقت و بر پایهٔ منابع واقعی نوشته شده، اما همایش هنوز برگزار نشده است و شرکتکنندگانش، جز دبیر همایش، شخصیتهایی ساختگیاند.
هدف
در این کارگاه دو ساعته، شرکتکنندگان یک مفهوم را از حوزهٔ کار خود برمیدارند و آن را به یک قطعهٔ دانش کامل بدل میکنند: متنی اصلی به زبانی که در آن میاندیشند، شناسهای که مفهوم را مستقل از هر زبان نشان میدهد، ارجاعهایی که منشأ آن را روشن میکنند، و دستکم یک ترجمه که صورت دیگری از همان شیء است، نه نسخهای جدا. پرسش محوری کارگاه این است: وقتی یک مفهوم از زبانی به زبان دیگر میرود، چه چیزی باید ثابت بماند و چه چیزی حق دارد تغییر کند؟
برای چه کسانی
پژوهشگران، کتابداران، مترجمان، ویراستاران و معلمانی که دستکم با دو زبان کار میکنند. دانش برنامهنویسی لازم نیست. کارگاه به فارسی و انگلیسی برگزار میشود و هر کس میتواند به زبانی که راحتتر است کار کند. ظرفیت چهل نفر است و کار در گروههای چهارنفره انجام میشود.
برنامه
- ۱۱:۰۰ تا ۱۱:۲۰ — درآمد: بدنه و مدار، شناسه و صورت؛ نمونهای از یک مفهوم که در سه زبان سه سرنوشت متفاوت یافته است.
- ۱۱:۲۰ تا ۱۱:۴۵ — انتخاب مفهوم در گروهها و یافتن شناسهٔ آن در ویکیداده، یا تصمیم به اینکه چرا شناسهٔ موجود کافی نیست.
- ۱۱:۴۵ تا ۱۲:۲۰ — نوشتن متن اصلی، کوتاه و کامل، با ارجاعهای روشن، به زبانی که هر گروه برمیگزیند.
- ۱۲:۲۰ تا ۱۲:۴۵ — ترجمه به زبان دوم و ثبت تصمیمهای مترجم: کجا واژهای ترجمهناپذیر ماند و چرا.
- ۱۲:۴۵ تا ۱۳:۰۰ — گفتوگوی پایانی: آنچه در مسیر ترجمه از دست رفت یا افزوده شد.
پیش از کارگاه
یک رایانهٔ همراه بیاورید و مفهومی را از کار خود در نظر داشته باشید که به نظرتان در زبان دیگر درست فهمیده نمیشود. خواندن مقالهٔ کوتاه وراندچیچ و کروچ دربارهٔ ویکیداده، و اصول «فِر» و «کِر» برای دادهٔ پژوهشی، به آماده شدن کمک میکند.
حاصل کار
هر گروه با یک قطعهٔ دانش دوزبانه کارگاه را ترک میکند که منشأ و تصمیمهای ترجمهاش ثبت شده است. قطعهها، اگر نویسندگانشان بخواهند، در بخش مواد همایش منتشر میشوند و نام نویسندگان و مترجمان بر آنها میماند.
منابع
Vrandečić, Denny, and Markus Krötzsch. 2014. “Wikidata: A Free Collaborative Knowledgebase.” Communications of the ACM 57 (10): 78–85.
Wilkinson, Mark D., et al. 2016. “The FAIR Guiding Principles for Scientific Data Management and Stewardship.” Scientific Data 3: 160018.
Carroll, Stephanie Russo, et al. 2020. “The CARE Principles for Indigenous Data Governance.” Data Science Journal 19: 43.