اقتدار معرفتی پس از کارخانهٔ مقاله
امضا هنوز چه چیزی را تضمین می‌کند؟
این رویداد بخشی از نمایش امکانات لرالینک برای برگزاری رویدادهای دانشی است. محتوای آن با دقت و بر پایهٔ منابع واقعی نوشته شده، اما همایش هنوز برگزار نشده است و شرکت‌کنندگانش، جز دبیر همایش، شخصیت‌هایی ساختگی‌اند.
بیشتر آنچه می‌دانیم را خودمان نیازموده‌ایم. جان هاردویگ در ۱۹۹۱ این واقعیت ساده را به موضوعی فلسفی بدل کرد: اتکای معرفتی. کسی که متخصص نیست، به‌گونه‌ای کاملاً عقلانی بر گفتهٔ متخصص تکیه می‌کند، و حتی متخصصان در پژوهش‌های بزرگ جمعی بر کار همکارانی تکیه می‌کنند که نمی‌توانند بازبینی‌اش کنند. نتیجهٔ هاردویگ این بود که اعتماد حاشیهٔ دانش نیست، در هستهٔ آن است. پس پرسش اصلی این است: به چه کسی و بر چه پایه‌ای اعتماد می‌کنیم؟
استیون شاپین در «تاریخ اجتماعی حقیقت» نشان داد که در انگلستان سدهٔ هفدهم، اعتبار گزارش‌های آزمایشگاهی به جایگاه اجتماعی گزارشگر گره خورده بود: سخن «جنتلمن» پذیرفتنی بود، چون آزاد و بی‌نیاز شمرده می‌شد. علم مدرن این نشانه‌های طبقاتی را با نشانه‌های نهادی جایگزین کرد: مجلهٔ معتبر، داوری همتا، وابستگی دانشگاهی، و امروز شناسهٔ دیجیتال. ولی منطق همان ماند: اعتبار به صورت ظاهری سپرده شد که قرار بود نشانهٔ درستکاری باشد.
کارخانه‌های مقاله دقیقاً همین نشانه‌ها را جعل می‌کنند. مقاله‌ای که هیچ پژوهشی پشتش نیست، با نام مجله، شناسهٔ دیجیتال و وابستگی سازمانی همان اعتباری را می‌گیرد که مقالهٔ واقعی. هم‌زمان، پژوهشگرانی از هند، نیجریه یا بنگلادش که کار واقعی کرده‌اند، با همان سازوکار نشانه‌ها کم‌اعتبار شمرده می‌شوند: انگلیسی‌شان «ناروان» است، وابستگی‌شان «ناشناخته»، و مجلهٔ کشورشان «نمایه‌نشده». میراندا فریکر این را بی‌عدالتی گواهی می‌نامد: کم‌اعتبار شمردن گوینده به سبب پیش‌داوری دربارهٔ هویت او.
این بی‌عدالتی دولایه است. متن جعلی از راه صورت ظاهر اعتبار می‌گیرد و دانش واقعی پیرامون از همان راه بی‌اعتبار می‌شود. پاسخ نه بازگشت به جنتلمن است و نه سخت‌گیری بیشتر بر حاشیه. اعتبار باید از نشانه‌های پرستیژ جدا شود و به پاسخ‌گویی قابل‌ردیابی گره بخورد: نامی که می‌توان پیدایش کرد، نسخه‌هایی که می‌توان تاریخشان را دید، داده‌هایی که می‌توان بررسی‌شان کرد، و نقدهایی که در کنار اثر منتشر می‌شوند.
امضا هنوز چیزی را تضمین می‌کند، به شرطی که پیوندش با کار برقرار بماند. امضایی که به پیش‌نویس‌ها، داده‌ها و پاسخ به نقد وصل است، اعتبار می‌سازد. امضایی که فقط پای متنی نهایی خورده، از امروز به بعد هیچ تضمینی نیست.
پرسش‌های بحث
- آیا بدون نشانه‌های نهادی، خواننده‌ای که متخصص نیست می‌تواند اعتبار یک اثر را بسنجد؟
- ردیابی‌پذیری کامل، بار تازه‌ای بر دوش پژوهشگران کم‌امکانات نمی‌گذارد؟
- نمایه‌ها و پایگاه‌های استنادی در بازتولید بی‌عدالتی گواهی چه سهمی دارند؟
منابع
Hardwig, John. 1991. “The Role of Trust in Knowledge.” The Journal of Philosophy 88 (12): 693–708.
Shapin, Steven. 1994. A Social History of Truth: Civility and Science in Seventeenth-Century England. Chicago: University of Chicago Press.
Fricker, Miranda. 2007. Epistemic Injustice: Power and the Ethics of Knowing. Oxford: Oxford University Press.