آیا چندزبانگی اروپایی تک‌زبانگی در لباسی دیگر است؟

اروپا زبان‌های بسیار دارد و دربارهٔ آن‌ها بسیار سخن می‌گوید. اما گرملینگ (۲۰۱۶) یادآوری کرده است که «تک‌زبانگی» خود اختراعی مدرن است: این ایده که هر ملت یک زبان دارد، هر فرد یک زبان مادری، و هر متن یک زبان اصلی. یلدیز (۲۰۱۲) همین وضع را «پساتک‌زبانگی» نامید: زمانه‌ای که در آن چندزبانگی همه‌جا هست، اما زیر سایهٔ همان الگوی تک‌زبانه فهمیده و اداره می‌شود. اروپا بیست‌وچهار زبان رسمی را کنار هم می‌گذارد، اما هر کدام را تنها، درون مرز دولتش، تصور می‌کند.

از سوی دیگر، زبانی که دانش اروپایی امروز واقعاً به آن نوشته و ارزیابی می‌شود روزبه‌روز یکی‌تر شده است. فیلیپسون این روند را «امپریالیسم زبانی» خواند و نگوگی وا تیونگو، سال‌ها پیش‌تر، از جایگاه نویسنده‌ای کنیایی، استعمار ذهن را در زبان مدرسه دیده بود. پرسش این میزگرد ساده و تند است: آیا آنچه اروپا چندزبانگی می‌نامد چیزی جز مجموعه‌ای از تک‌زبانگی‌های کنار هم است که بر فراز آن، یک زبان مشترک قدرت حکم می‌راند؟

شرکت‌کنندگان از چهار نقطهٔ متفاوت به این پرسش نگاه می‌کنند: فلسفهٔ زبان و تجربهٔ آفریقای پسااستعماری، سیاست زبان‌های اقلیت در درون اتحادیه، حقوق زبانی کردها در ترکیه و در مهاجرت، و نشر و ترجمه در جهان عرب. هدف رسیدن به توافق نیست؛ هدف این است که روشن شود کدام اختلاف‌ها واقعی‌اند و کدام از سوءتفاهم برمی‌خیزند.

شیوهٔ برگزاری

میزگرد به گردانندگی تاندیوه دلامینی برگزار می‌شود. هر شرکت‌کننده پنج دقیقه موضع آغازین خود را می‌گوید، سپس چهل دقیقه گفت‌وگوی آزاد میان شرکت‌کنندگان است و سی دقیقهٔ پایانی به پرسش حاضران در سالن و شرکت‌کنندگان از راه دور اختصاص دارد. زبان میزگرد انگلیسی است و ترجمهٔ هم‌زمان فارسی فراهم است.

موضع‌های آغازین

منابع

Gramling, David. 2016. The Invention of Monolingualism. New York: Bloomsbury Academic.

Yildiz, Yasemin. 2012. Beyond the Mother Tongue: The Postmonolingual Condition. New York: Fordham University Press.

Phillipson, Robert. 1992. Linguistic Imperialism. Oxford: Oxford University Press.

Ngũgĩ wa Thiong'o. 1986. Decolonising the Mind: The Politics of Language in African Literature. London: James Currey.